Spis Stron RPG Regulamin Wieści POMOC Kalendarz
Wróć   lastinn > RPG - ogólnie > Systemy i dyskusje historyczne
Zarejestruj się Użytkownicy

Systemy i dyskusje historyczne Tematy związane ze wszystkimi systemami historycznymi i okołohistorycznymi, a także dyskusje poświęcone historii.


Odpowiedz
 
Narzędzia wątku Wygląd
Stary 02-10-2008, 12:46   #1
Adr
Dział historyczny
 
Adr's Avatar
 
Reputacja: 14224 Adr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputację
[Dzikie Pola] Elementy języka staropolskiego w sesjach

[Dzikie Pola] Elementy języka staropolskiego w sesjach




Coraz więcej sesji w Dzikich Polach na LI. Coraz więcej Panów Braci i szlachetnych Pań bierze udział w sesjach. Bardzo mnie to cieszy. Czas nastał abym i ja to tego rękę przyłożył.

Przyczyny abo geneza tematu:

Język wpływa i buduje klimat sesji. Ponadto jest integralnym składnikiem klimatu szczególnie jeśli chodzi o system Dzikie Pola. Bardzo istotne jest to w sesjach PbF, gdzie w przeciwieństwie do sesji tradycyjnych posługujemy się słowem pisanym. Niektórzy pewnie zastanawiali się jak odtworzyć osobliwy koloryt polszczyzny staropolskiej, inni pewnie nawet o tym nie pomyśleli. Będę chciał w tym temacie pokazać, że staropolszczyzna to język bujny, barwny i warto czasem wprowadzić pewne elementy tego języka do sesji. W moim mniemaniu podniesie to atrakcyjność sesji.

Zagadnienia, które zamierzam poruszyć archaizacja, stylizacja, dawne konstrukcje składniowe, frazeologia, wyrażenia pospolite, język potoczny (nieraz pełen słów dosadnych), sztuczne ozdobniki retoryczne, nagminne makaronizmy, sentencje i inne.

Cel: wprowadzanie do postów elementów stylizacji i archaizacji. Jednak zastosowanie owych elementów z umiarem, aby tekst był całkowicie zrozumiały.

Kryterium zrozumiałości jest dla mnie bardzo ważne. Chodzi przede wszystkim o to aby wasza stylizacja była zrozumiała dla reszty czytających. Nie sztuką jest nawrzucać do posta staropolskich określeń i łacińskich wtrąceń. Jeśli jednak będą one niezrozumiałe dla współgraczy i czytelników, wtedy nie spełnią swej roli i będą tylko zawadzać. Zamierzam zważać na to kryterium uwagę w dalszej części tematu.

W razie gdyby ktoś chciał zerknąć jak to wygląda w praktyce odsyłam do scenek z mojego tematu rekrutacyjnego - Anima damnata ([Dzikie Pola] Anima damnata (Dusza potępiona) - rekrutacja)

I - Silva verborum – las wyrazów abo rzecz o archaizmach

„Las ten przemawia do nas tysiącem głosów, ale większość ludzi zna go tylko po brzegach. Kto jednak z wytrwałością, odwagą i trudem przedostanie się w matecznikowe gąszcze jego wnętrza, ten w jego pełnych tajemnic głosach usłyszy praecha dziejów narodu.” Stanisław Szober, językoznawca

W powyższych słowach jest mowa o archaizmach, bo właśnie owe wyrazy będą dzisiejszym tematem:
__________________________________________________ ______________________

ARCHAIZM - forma gramatyczna, wyraz, zwrot, styl i podobne elementy charakterystyczne dla minionych okresów rozwoju języka. To taka cecha języka, którą dziś odczuwamy jako przestarzałą lub całkowicie wyszła z użycia;

Archaizować – nadawać czemuś cechy archaiczne, naśladować styl lub język epok minionych;

Wyrazy "przestarzałe" wychodzą z użycia wraz z rozwojem cywilizacji. Zanikły już pewne, wykonywane dawniej zawody, na miejsce starych - pojawiły się nowe nazwy przedmiotów, narzędzi, czynności. Język ludzki nie jest skostniałym tworem, dlatego w miarę zmieniania się rzeczywistości także on się zmienia i rozwija. Przeciwieństwem procesu archaizacji jest neologizacja, czyli tworzenie nowych wyrazów (ale nie o tym dziś mowa).

Troszkę o rodzajach archaizmów:

Archaizmy słownikowe: to wyrazy, które znikły mimo nieprzerwanego istnienia oznaczanych nimi przedmiotów.

Mogły to być wyrazy obce ustępujące miejsca odpowiednim swojskim:
- hawierz – ‘górnik’
- hawiernia – ‘kopalnia’
- industria – ‘przemysł’;

albo wyrazy rodzime które nie zdołały oprzeć się ekspansji nazw obcych:
- krajopis – ‘geograf’,
- księgotłocznik – ‘drukarz’,
- księgospis – ‘katalog’.

Do niezwykle ciekawych wg. mnie archaizmów należą starodawne nazwy uczuć:
- warch – ‘gniew’ ( por. warchoł)
- bucić się – ‘pysznić się’ (por. buta)
- żasnąć się – ‘przestraszyć się, przerazić’

Archaizmy rzeczowe: Wyrazy które znikły, bo przestały im odpowiadać przedmioty materialne, instytucje, stosunki społeczne i poglądy.

Zanikanie organizacji rodowej przyczyniło się do redukcji nazw pokrewieństwa i usunięciu zróżnicowań drugorzędnych:
- dziewierz – ‘brat męża’
- jątrew – ‘bratowa’
- szurzy – ‘brat żony, szwagier’.


Archaizmy znaczeniowe to takie wyrazy, które w jakimś tekście pojawiają się w jednym ze swoich dawnych, dziś już nieaktualnych znaczeń;

- miesiąc (na niebie)- ‘księżyc’;
- grzeczny - dawniej taki, który jest k'rzeczy, czyli 'do rzeczy, stonowany';

Weźmy dla przykładu archaizm - przytomny - 'obecny'. Wyobraźcie sobie takie pytanie:

- Czy pan starosta jest przytomny? – zapytał szlachcic przekraczając próg dworu.

Zupełnie nie wiadomo czy chodzi o znaczenie współczesne czy archaiczne. Dlatego przy stosowaniu archaizmów znaczeniowych należy bardzo uważać. Mogą one wprowadzać w błąd i prowadzić do nieporozumień. Należy zawsze je wyjaśniać.

Niektóre archaizmy znaczeniowe są powszechnie znane, ale również myślę, że należy je wyjaśniać:
- okrutny – ‘wielki, silny’
- dowcip – ‘spryt, pomysłowość, bystrość’

Archaizmy zupełne to słowa całkowicie zapomniane.

Przyjrzyjmy się terminologii sądownicza: te słowa należą do tzw. archaizmów całkowitych (martwych) – koniecznie jest wyjaśniane co znaczą:

- prawota – ‘sprawiedliwość’
- roki – ‘terminy posiedzeń sądu
- sąpierz – ‘przeciwnik w sprawie’
- sok – ‘oskarżyciel’
- pierca – ‘adwokat’
- kłodnik – ‘więzień’
- kluza lub kloza – ‘więzienie’
- główszczyzna – ‘grzywna za zabójstwo’
- basarunek – ‘odszkodowanie przyznawane osobie okaleczonej’

Archaizmy częściowe: znane, ale nie używane, należące do biernego zasobu słownictwa.


Niektóre mogą występować w języku czynnym w różnych zwrotach słownych:
- czambuł – ‘oddział tatarski zapuszczający się na obce terytorium’ (potępiać w czambuł);
- pielesz – ‘kryjówka dzikiego zwierza’ (wrócił do rodzinnych pieleszy);
- nawiązka – ‘rekompensata materialna przyznawana przez sąd’ (oddać z nawiązką);

(tu wkraczamy troszkę na grunt frazeologii, ale szerzej o tym innym razem)

[Jeden przykład szerzej omówimy]

Niektóre ze staropolskich wyrazów występują jeszcze w naszym dzisiejszym języku, ale należą do tzw. słownictwa biernego, informującego jedynie o realiach minionych epok. Do takich wyrazów należy m. in. cześnik (czestnik): "Wszytki ma kosa potraci; Wojewody i czestniki, Wszytki świeckie miłośniki" ["Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią"]. Cześnik to początkowo nazwa urzędnika dworskiego, potem tytuł honorowy. W XIV, XV w. Wyraz ten oznaczał dostojnika, kasztelana. Zawiera on ten sam rdzeń, co wyraz 'cześć', więc oznaczał człowieka ’czesnego’ - godnego czci. Również i dzisiaj mówimy np. o "poczesnym miejscu" - w tym wyrażeniu mamy jeszcze ślady znaczenia dawnego wyrazu poczesny, spokrewnionego z rzeczownikiem cześnik (czestnik).

W wypowiedziach innego rodzaju, użycie archaizmu może dawać zamierzony efekt żartobliwy albo przeciwnie- może potęgować podniosły, uroczysty nastrój.

Ekspresywne określenia osób: (cel stosowania – np. ośmieszenie kogoś, efekt żartobliwy)

- hałaburda – ’zabijaka, awanturnik’,
- hardosz - ‘pyszałek’,
- kielichowicz, suszykufel, dybidzban – ‘pijak’,
- krętarz, krętosz, kręciel – ‘oszust, kłamca’


Cel wprowadzania archaizmów:

Niekiedy autorzy celowo sięgają w swojej twórczości po dawne lub przestarzałe elementy językowe. W utworach o tematyce historycznej archaizmy są konieczne, gdy mówimy o określonych dawnych realiach, dziś już nieistniejących, ponadto oddają koloryt językowy epoki (patrz powieści historyczne Sienkiewicza).

To tyle na dziś
Pozdrawiam - Adr
 

Ostatnio edytowane przez Adr : 02-10-2008 o 12:52.
Adr jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 13:20   #2
 
Mira's Avatar
 
Reputacja: 23062 Mira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputacjęMira ma wspaniałą reputację
Hmmm powiem szczerze, że nie wiem czy jednak tak głębokie archaizowanie jest na sesjach wskazane.
Osobiście lubię ten zabieg w książkach, bo faktycznie, gdy człowiek przywyknie do języka, to tworzy on genialny klimat czasów opisywanych. Zauważmy jednak, że do tych archaizmów, które wyszły z użycia bardzo, często są robione przypisy, że np. hardosz, to w staropolskiej mowie tego i tego wieku znaczyło "pyszałek".
Tymczasem komu się chce robić aż takie opracowanie do sesji, a potem latać oczami w górę i w dół, żeby to przeczytać? Owszem, to jest genialny zabieg, kiedy brakuje synonimu do danego słowa, ale generalnie myślę, że należy tutaj uważać, by nie przedobrzyć.
Chcąc nadać więc postowi nieco staropolski charakter starczy poszukać w głowie słów, które mimo archaicznej budowy wciąż są zrozumiałe, jak przezeń, azali, chędożyć,oblec, itp.
 
__________________
Ktoś inny zmienia świat za Ciebie
Nadstawia głowę, podnosi krzyk
A Ty z daleka, bo tak lepiej
I w razie czego nie tracisz nic...
Mira jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 13:52   #3
Adr
Dział historyczny
 
Adr's Avatar
 
Reputacja: 14224 Adr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputację
Cytat:
Napisał Mira Zobacz post
Hmmm powiem szczerze, że nie wiem czy jednak tak głębokie archaizowanie jest na sesjach wskazane.
Ja nie mówię o głębokim archaizowaniu.

Cytat:
Napisał Adr Zobacz post
Cel: wprowadzanie do postów elementów stylizacji i archaizacji. Jednak zastosowanie owych elementów z umiarem, aby tekst był całkowicie zrozumiały.

Kryterium zrozumiałości jest dla mnie bardzo ważne. Chodzi przede wszystkim o to aby wasza stylizacja była zrozumiała dla reszty czytających. Nie sztuką jest nawrzucać do posta staropolskich określeń i łacińskich wtrąceń. Jeśli jednak będą one niezrozumiałe dla współgraczy i czytelników, wtedy nie spełnią swej roli i będą tylko zawadzać. Zamierzam zważać na to kryterium uwagę w dalszej części tematu.
W tym wstępie nakreśliłem troszkę o co mi chodzi.


Cytat:
Napisał Mira Zobacz post
Tymczasem komu się chce robić aż takie opracowanie do sesji, a potem latać oczami w górę i w dół, żeby to przeczytać? Owszem, to jest genialny zabieg, kiedy brakuje synonimu do danego słowa, ale generalnie myślę, że należy tutaj uważać, by nie przedobrzyć.
Mam nadzieję że niektórzy będą chcieli użyć od czasu do czasu takich zabiegów. To podnosi jakość postów wg. mnie.

Nikogo nie zmuszam do pisania tak w sesjach i używania archaizacji. Po prostu pokazuje możliwości. A czy userzy grający w DP z tego skorzystają to ich sprawa. Bardo chciałbym widzieć pewne elementy stylizacji w postach. Niektórzy próbują i różnie to wychodzi. Dlatego jest ten temat, aby pokazać jak to robić, na co zwracać uwagę, czego unikać, skąd brać pomysły itp.

Dziękuje za komentarz. Każda uwaga jest cenna, szczególnie Twoja

Pozdrawiam Adr
 
Adr jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 15:30   #4
 
Milly's Avatar
 
Reputacja: 1662 Milly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłośćMilly ma wspaniałą przyszłość
Moim skromnym zdaniem temat taki jest bardzo przydatny, szczególnie dla osób grających w DP - ale nie tylko, wszak w różnych sesjach w klimatach fantasy też można zastosować taki zabieg, jak archaizację. Dodaje to barwności i klimatyczności. Również nie jestem za zbytnim przesadzaniem w używaniu staropolskiego języka, czy też łaciny, nawet w sesjach PBF. Ale ta kwestia jest już chyba wyjaśniona.

Osobiście nurtuje mnie jedna rzecz, związana z moją postacią do sesji Anima Damnata. A konkretnie chodzi mi o język szarego ludu, plebsu i niewykształconych osób. Myślę, że podobnie jak dzisiaj, język osób wykształconych i niewykształconych, czy też z wyższych sfer i z biedoty, bardzo się różnił. Czytając chociażby Trylogię, widać tę różnicę. Nie jestem pewna czy będę w stanie odegrać właściwie proste dziewczę pochodzące z Dzikich Pól, posługujące się właśnie takim językiem, zapewne przetykanym wyrazami pochodzenia zdaje się rosyjskiego (tatarskiego czy innego tam żyjącego ludu). Moją inspiracją do różnych dialogów miała być właśnie Trylogia, ale chętnie poczytam co Ty masz na ten temat do powiedzenia - porad i przykładów (jak najwięcej przykładów ).
 
Milly jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 19:31   #5
Banned
 
Reputacja: 0 Arango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodze
Hmmm ale o nie wiem o czym tu rozmawiać za bardzo ?

Archaizmy używane w sesjach DP ?
To oczywiste, że są jak bardziej pożądane i tu nie ma się co rozwodzić za bardzo nad tą kwestią. Tworzą klimat, pozwalaja lepiej poczuc kreowany przez MG świat itd...

Jako MG prowadzący sesję w realich Rzeczypospolitej szlacheckiej przyznam, ze nie tłumaczę archaizmów. Zakładam, że skoro zainteresowani grą zdeklarowali się jako gracze, wiedzieli co robią i posiadają pewny, konieczny do tego zasób wiedzy.

W ostateczności zawsze zostaje im chociażby :
Słownik Staropolski - największa baza haseł i zwrotów staropolskich

Umiar ?
Jest jak najbardziej wskazany zarówno podczas używania staropolszczyzny jak i makaronizmów, czy choćby nawet wtrętów z jakiegokolwiek obcego języka. Ale to kwestia osobistego podejścia do sprawy MG.


Milly nie rosyjskiego !!!
Ruskiego, ukraińskiego, tatarskiego czy nawet tureckiego, ale nie rosyjskiego !!!

A skąd brać inspirację ?
Po prostu czytać, nic więcej. Polecam polskich autorów XIX wieku, to wtedy powieść historyczna na trwałe uzyskała swoje miejsce w literaturze.

Nie wiem w jakim kierunku wyewoluuje ten temat, mam nadzieje że nie w kierunku przerzucania się pojedynczymi zwrotami i ich wyjaśnianiem.

Każdy nowy temat w tym dziale cieszy, będę go śledził z uwagą i mam nadzieję, że okaże się pomocny wszystkim miłośnikom Dzikich Pól i systemów pokrewnych.

Pozdrawiam
 

Ostatnio edytowane przez Arango : 02-10-2008 o 19:52.
Arango jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 19:52   #6
Adr
Dział historyczny
 
Adr's Avatar
 
Reputacja: 14224 Adr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputację
Arango ma rację - nie ma mowy o rosyjskim. Język postaci wywodzących się z Dzikich Pól to „ruski" (ukraiński).

Nie chodzi o to aby nadużywać tego język czy stylizować całe fragmenty. Ale można od czasu do czasu, wstawić w dialogach jakieś słowo ukraińskie czy przysłowie Poniżej kilka przykładów.

Wyrazy zrozumiałe w języku polskim wywodzące się z ukraińskiego:

- przyhołubić
- pohulać
- porohy
- hoże mołodyce
-burzany
- czajki

oraz wyrazy zapożyczone przez Ruś z Orientu:

- ataman
- czumak
- czambuł
- orda
- kindżał

Przysłowia są mądrością narodu. Zwykle przysłowia przechowują się w ustnej tradycji, którą kultywują niższe, niepiśmienne warstwy społeczne.

- Czuża dusza, temnyj lis - 'czudza dusza, ciemny las' nie łatwo jest orientować się w mrokach cudzej duszy, nie łatwo poznać człowiekowi mysli i zamiary innego człowieka;

- Na piered ne wyrywajsia, na zadi ne ostawajsia, seredyny trymajsia - nie wyrywaj się naprzód, nie zostawaj na końcu, trzymaj się środka;

- Serdyta sobaka wołkom strawa - zły pies staje się pokarmem wilków, złego psa prędzej wilki zjedzą;

- Sim dniu zachodu, a deń praznyku - siedem dni zachodu, a jeden dzień święta;

- Słowo ne striła, a głybsze ranit - słowo nie strzała, a głębiej może zranić;

- Suchar z wodoju, aby serce z toboju - choćby suchar z wodą, byle serce z Tobą;


Kilka słówek ukraińskich i ich transliteracja:
Tak - tak
Nie - ni
Dziękuję, - djakuju
Dziękuję bardzo - duże djakuju
Proszę - proszu
Przepraszam - pereproszuju, wybaczyte
Dzień dobry - dobryj deń
Do zobaczenia - do pobaczennja
Na razie - budj zdorow
Dobry wieczór - dobryj weczir
Dobranoc - dobranicz
Nie rozumiem - ja ne rozumiju.
Jak się nazywasz? -Jak wy nazywajetesja?

Ciekawostka
Na temat Ukrainy istnieją ciekawe przysłowia polskie:

- Posiej na Ukrainie jezuitę, a urodzi się hajdamaka. - [dotyczy konfliktów narodowo - wyznaniowych]

- Przecież to nie Ukraina [w domyśle: tu obowiązuje prawo]

Pozdrawiam Adr
 
Adr jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 02-10-2008, 20:49   #7
Banned
 
Reputacja: 0 Arango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodze
Z języków Wschodu pochodzi cały szereg wyrazów używanych w Polsce szlacheckiej, a nawet funkcjonujących do dziś.

Bachmat, kałkan, łuk, sajdak, misiurka, bułat, jasyr, bohater (bagadyr), kosz (w sensie obozu wojskowego), kozak, żupan, czamara, bakalie, ułan to tylko kilka przykładów.

Wśród Polaków (a szczególnie magnaterii) panowała swoista "moda" na Orient w wieku XVII stąd siłą rzeczy duża ilość zapożyczeń językowych. Najsłynniejszym miłośnikiem kultury wschodniej był Jan III Sobieski. W listach do ambasadora polskiego w Konstantynopolu bardzo często pytał... co się obecnie nosi w sułtańskiej stolicy.
 
Arango jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 08-10-2008, 20:47   #8
Adr
Dział historyczny
 
Adr's Avatar
 
Reputacja: 14224 Adr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputację
Specjalny słowniczek na użytek Miłej z mojej sesji Anima damnata.


Słowniczek wyrazów kresowych

ahi! – okrzyk pogardy lekceważenia, obrzydzenia, a fuj (Ahi! Jaka wstrętna ropucha)
alembik – wódka czysta, przepalanka
ali wo! – ależ skąd, wykluczone, nie ma mowy
apetyty – wzbudzający apetyt, smaczny
bajdurzyć – opowiadać zmyślone historie
bajcad – berbeć malec
bajstruk – dziecko nieślubne, bękart (A to tępy bajstruk)
bajura – kałuża
bałaguła – woźnica, furman
bałakać – mówić, opowiadać, rozmawiać
bałandać się – chwiać się, kołysać się, powiewać
bałwatuńcio – głuptas (żartobliwe)
baniaczyć - próżniaczyć
banować – żałować, tęsknić
bańdzioch – brzuch (duży i tłusty)
batiar – awanturnik, włóczęga
bełtać – mącić, mieszać ciecz
bez – przez
biedołach – biedak
bisnowaty – narwany, szalony, wściekły
błażek – gasidło do świec (Błażkiem zgaś świeczki)
bodiak, bodziak – oset i każda roślina kłująca, która bodzie
brechać, breszyć – kłamać
brechnia, brechun – kłamstwo, kłamca
brus – człowiek nieokrzesany, szorstki
burmosić się – dąsać się z niezadowolenia
chablina – żylaste, flaczaste mięso
chachar – drań, włóczęga
chirny, kirny – pijany (kirzyć – pić; kirus – pijak)
ciumać – całować (pieszczotliwie)
cwajnos – przezwisko żyda
debra – wertepy, pagórki
didko – diabeł
domaszny – domowy
durch, na durch – przez, na wylot
durno, na durno – próżno nadaremne
durzyć się – kochać się
galanty – elegancki
gnypak – tępy nóż
horpyna - wielka kobieta
hreczka – gryka (kasza hreczana)
hołubić – kołysać; lub pieścić tulić; opiekować się, otaczać troską;
jojkać – jęczeć, narzekać
juszka – rzadka zupa
kałdun – trzewia, brzuch
kandyba – chuda kobieta
kiryło – chłop wiejski cham,
knysz – chleb świąteczny
korowaj – wielki chleb, weselny na Rusi
kostrubaty - kosmaty
litosierdzie – ‘litość i miłosierdzie’ (Taki bidny zwirzy, a ty go biju bez litosierdzia)
łabaty – niezgrabny (zwykle o kimś z długimi rękami)
łabudać się – krzątać się koło czegoś powili, niezgrabnie, pokonując trudności
wyłabudać się – wydostać się z kłopotów, wybrnąć z trudności
łachować się – wyśmiewać się
makutra – na Ukrainie donica do tarcia maku
masny – tłusty
mogiłki – cmentarz
miszać – wtrącać się, przeszkadzać; (Nie miszaj – nie przeszkadzaj)
mołodyca – hoża dziewczynka (Tak z niej mołodyca, aż oczy rwie)
mraka – mgła, drobny deszcz
murmyło – człowiek ponury, mruk
mytka – szmatka do mycia naczynia
nadziewka – nadzienie do pieczonego mięsa, farsz
niezdały – do niczego, będący w złej formie
nykać - szukać, szperać
oczeret – trzcina wodna
pacię – mała świnka, prosiaczek
paciuk – wieprzek (mlaskasz jak paciuk)
perepałki – utarczki przeszkody (Takie mieli z tym swoim synem pierepałki)
podhysywać – podskakiwać (o koniu)
pozawczoraj, pozawczorajszy - przedwczoraj
praźnik – święto, odpust
prynuka – zachęta (zaproszenie gości do jedzenia i picia)
przylipka – kromka chleba odkrajana od końca bochenka, piętka
putnia – drewniane naczynie na wodę, wiadro
puzaty – brzuchaty (pyzata baba)
rańsze – wcześniej
rapaty – szorstki
rozduć – rozdmuchać (ogień)
rychtować – przygotowywać się
sałamacha – papka, breja (zwykle jeśli mowa o gęstej zupie, kasza ugotowana na rzadko)
skałka – ostre drewienko, drzazga (wbiłem sobie skałkę w palec)
skawuleć, skowyczeć – skomleć (sabaka skawula! – pies skomli)
sobaczyć – wyzywać, łajać
spatkać, spateńkać – spać (Spateńkaj, Spateńkaj. Nie płacz – Śpij, śpij)
studzienina – galareta z mięsa
sum, sumować – smętne zadumanie, rozmyślać trapić się
ślozy - łzy
zirkaty – zezowaty



Mam nadzieję, że przyda się

Pozdrawiam Adr
 
Adr jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 16-10-2008, 13:27   #9
Banned
 
Reputacja: 0 Arango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodzeArango jest na bardzo dobrej drodze
To ja sobie pozwolę na pewna uwagę względem Horpyny.

To również jak wiadomo imię, tak wszak miała nazywała się owa sroga wiedzma i worożycha, przyjaciółka Bohuna. Ale tu Sienkiewicz popełnił chyba gafę bo to imię jednak... męskie.

Takie na przykład nadawano w rodzinie Kostiuków, z której wywodzili się Wołodyjowscy (i Jerzy - "Hektor kamieniecki").

To tak w ramach ciekawostki tylko.

Marceli Kosman "Na tropach bohaterów Trylogii"
 
Arango jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Stary 16-10-2008, 16:44   #10
Adr
Dział historyczny
 
Adr's Avatar
 
Reputacja: 14224 Adr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputacjęAdr ma wspaniałą reputację
Cytat:
Napisał Arango Zobacz post
To ja sobie pozwolę na pewna uwagę względem Horpyny.

To również jak wiadomo imię, tak wszak miała nazywała się owa sroga wiedzma i worożycha, przyjaciółka Bohuna. Ale tu Sienkiewicz popełnił chyba gafę bo to imię jednak... męskie.

Marceli Kosman "Na tropach bohaterów Trylogii"

Ja nie zgadzam się z autorem tej monografii. Antroponimia badająca nazwy osobowe dopuszcza istnienie różnych wariantów pochodzenia wyrazu. Nazwy mają różne znaczenia. W przypadku "Horpyny" jestem skłonny przypuszczać, że Sienkiewicz utworzył to imię korzystając z ukraińskiego źródłosłowu horpyna - wielka kobieta.

Wydaje mi się, że w przypadku interpretacji Kosmana chodził o celowe szukanie jakichś nieścisłości.


Pozdrawiam Adr
 
Adr jest offline   Odpowiedź z Cytowaniem
Odpowiedz



Zasady Pisania Postów
Nie Możesz wysyłać nowe wątki
Nie Możesz wysyłać odpowiedzi
Nie Możesz wysyłać załączniki
Nie Możesz edytować swoje posty

vB code jest Wł.
UśmieszkiWł.
kod [IMG] jest Wł.
kod HTML jest Wył.
Trackbacks jest Wył.
PingbacksWł.
Refbacks are Wył.


Czasy w strefie GMT +2. Teraz jest 07:14.



Powered by: vBulletin Version 3.6.5
Copyright ©2000 - 2019, Jelsoft Enterprises Ltd.
Search Engine Optimization by vBSEO 3.1.0
Pozycjonowanie stron | polecanki
Free online flash Mario Bros -Mario games site

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169